Velagenus - Nom celtique de personnes apparaissant sur plusieurs inscriptions (principalement en Italie du Nord). Ce nom que X. Delamarre proposait de lire Veiagenus dans son dictionnaire de la langue gauloise, avec comme interprétation un composé *veia-genos signifiant littéralement : né de la force (Delamarre, 2003). Devant le nombre d'attestations et les variantes Velacena, Velagenius, Vilagenia, Vilagenius, la faute de graphie semble improbable. Le nom est d'ailleurs repris dans sa version initiale dans son ouvrage sur les noms de personnes celtiques (Delamarre, 2007). Il s'agit en fait d'un composé en *vela-genos, signifiant probablement : "né de la volonté" ---> "l'enfant désiré".
Cette inscription funéraire découverte dans le collège des jésuites d'Embrun, qui nous révèlent les noms de toute une famille caturige, n'est connue que par l'intermédiaire d'un manuscrit du XVIIè Siècle, aujourd'hui conservé à la bibliothèque de Carpentras. Notons que Velagenonmicus, comme nous pouvons le lire sur l'inscription du C.I.L., et en fait à lire comme "VELAGENO N[A]MICI" (Velagenus, fils de Namicus).
Embrun (CIL 12, 89) V(IVVS) F(ECIT) IVCVNDVS VELAGEN(I) F(ILIVS) SIBI ET VELAGENONMICI F(ILIO) PATRI BVTVNAE KARI F(ILIAE) MATRI VIVAE EXORATO FRATRI V(IVAE) TERTVLLAE TERTI F(ILIAE) SORORI V(IVAE) TERTIAE SEXTI F(ILIAE) VXORI V(IVO) IVSTO FILIO V(IVAE) VALENTINAE FILIAE MESSIAE FILIAE ANNORVM [
"Iucundus, fils de Velagenus, a élevé de son vivant (ce monument) pour lui même et pour Velagenus, fils de Namicus, son père, pour Butuna, fille de Karus, sa mère de son vivant, pour Exoratus, son frère, pour Tertulla, fille de Tertius, sa sœur de son vivant, pour Tertia, fille de Sextus, son épouse, de son vivant, pour Justus, son fils, de son vivant, pour Valentina, sa fille, de son vivant, pour Messia, sa fille, morte à l'age de (?) ans"
A Nîmes sur une stèle funéraire à double fronton, un fils (Utulius) élève un monument funéraire a ses deux parents (Tuta, sa mère, et Velagenus, son père).
origine inconnue (AE 2004, 89) IMP(ERATOR) CAESAR VESPASIANVS AVGVSTVS PONT(IFEX) MAX(IMVS) TRIB(VNICIA) POTEST(ATE) II IMP(ERATOR) VI P(ATER) P(ATRIAE) CO(NSVL) III DESIGN(ATVS) IIII NAVARCHIS ET TRIERARCHIS ET REMIGIBVS QVI MILITAVERVNT IN CLASSE RAVENNATE SVB SEX(TO) LVCILIO BASSO ET ANTE EMERITA STIPENDIA QVOD SE IN EXPEDITIONE BELLI FORTITER INDVSTRIEQVE GESSERANT EXAVCTORATI SVNT ET DEDVCTI IN PANNONIAM QVORVM NOMINA SVBSCRIPTA SVNT IPSIS LIBERIS POSTERISQVE EORVM CIVITATEM DEDIT ET CONVBIVM CVM VXORIBVS QVAS TVNC HABVISSENT CVM EST CIVITAS I(I)S DATA AVT SIQVI CAELIBES ESSENT CVM IIS QVAS POSTEA DVXISSENT DVMTAXAT SINGVL(I) SINGVLAS NONIS APRIL(IBVS) CAESARE AVG(VSTI) F(ILIO) DOMITIANO CN(AEO) PEDIO CASCO CO(N)S(VLIBVS) |(CENTVRIONI) VELAGENO COVIONIS F(ILIO) ERAVISCO DESCRIPTVM ET RECOGNITVM EX TABVLA AENEA QVAE FIXA EST ROMAE IN CAPITOLIO IN PODIO ARAE GENTIS IVLIAE PARTE SINIST(ER)IORE EXTRI(N)SECVS T(ITI) FLAVI SERENI PRINC(IPIS) IASIO(RVM) LICCONIS DAVI F(ILII) PRINC(IPIS) BREVCOR(VM) CALEDONIS SAMMONIS F(ILII) PRINC(IPIS) BOIOR(VM) COBROMARI TOSIAE F(ILII) PRINC(IPIS) BOIORV<M=XA> BREVCI ISTICANI F(ILII) PRINC(IPIS) ANTIZIT(IVM) C(AI) VALERIA(NI) NIGRI MIL(ITIS) COH(ORTIS) XIII VRB(ANAE) L(VCI) LICINI AQVILAE <V=N>ET(ERANORVM?) CVR(ATORIS?) IMP(ERATOR) CAESAR VESPASIANVS AVGVSTVS PONT(IFEX) MAX(IMVS) TRIB(VNICIA) POTEST(ATE) II IMP(ERATOR) VI P(ATER) P(ATRIAE) CO(NSVL) III DESIGN(ATVS) IIII NAVARCHIS ET TRIERARCHIS ET REMIGIBVS QVI MILITAVERVNT IN CLASSE RAVENNATE SVB SEX(TO) LVCILIO BASSO ET ANTE EMERITA STIPENDIA QVOD SE IN EXPEDITIONE BELLI FORTITER INDVSTRIEQVE GESSERANT EXAVCTORATI SVNT ET DEDVCTI IN PANNONIAM QVORVM NOMINA SVBSCRIPTA SVNT IPSIS LIBERIS POSTERISQVE EORVM CIVITATEM DEDIT ET CONVBIVM CVM VXORIBVS QVAS TVNC HABVISSENT CVM EST CIVITAS IIS DATA AVT SIQVI CAELIBES ESSE(N)T CVM IIS QVAS POSTEA DVXISSENT DVMTAXAT SINGVLI SINGVLAS NONIS APRIL(IBVS) CAESARE AVG(VSTI) F(ILIO) DOMITIANO CN(AEO) PEDIO CASCO CO(N)S(VLIBVS) |(CENTVRIONI) VELAGENO COVIONIS F(ILIO) ERAVISCO DESCRIPTVM ET RECOGNITVM EX TABVLA AENEA QVAE FIXA EST ROMAE IN CAPITOLIO IN PODIO ARAE GENTIS IVLIAE PARTE SINISTERIORE EXTRI(N)SEC(VS)
• Aravisques / Eravisques [ peuples de Pannonie ] • Caturiges [ peuples des Alpes Cottiennes (Les) ] • Eburodunon / Eburodunum (Embrun) [ villes gauloises & gallo-romaines [de Eburacum à Excingomagus] ] • genos / -gnos / -cnos: (lignée, famille, naissance) (-) [ mots et étymons de la langue gauloise : famille ] • Iovincatus [ personnages sur inscriptions (de Iantulla à Ivorix) ] • Nemausus / coloniae Augustae Nemausus (Nîmes) [ villes gauloises & gallo-romaines [de Narbo à Novioritum] ] • Ulattius [ personnages sur inscriptions (de Ulato à Vrittakos) ] • vela : (vélar / erysimum) [ mots et étymons de la langue gauloise : arbres et plantes ] • vela- (volonté, vouloir) [ mots et étymons de la langue gauloise : défauts et qualités ] • Velacena [ personnages sur inscriptions (de Ulato à Vrittakos) ] • Velagenius [ personnages sur inscriptions (de Ulato à Vrittakos) ] • Vilagenia [ personnages sur inscriptions (de Ulato à Vrittakos) ] • Vilagenius [ personnages sur inscriptions (de Ulato à Vrittakos) ] • Volques Arécomiques [ peuples de Gaule Narbonnaise (Province) (Les) ]